De Lijst Van 144.
De zoektocht naar het verdwenen Rotterdam.
In mei 1940 verloren de inwoners van Rotterdam een groot deel van hun geliefde stad door een verwoestend bombardement. Tijdens het opruimen van het puin werd een lijst opgesteld met 144 gebouwen die gered konden worden. De stadsplanners wilden echter graag een nieuwe start maken en besloten de meeste gebouwen te slopen. Vandaag de dag weet niemand precies welke gebouwen op die lijst stonden. Luuk Diters dook in fotoarchieven en vergeleek straten uit verschillende tijdperken om de gebouwen te traceren die verloren gingen in de naoorlogse verwoesting van Rotterdam. Zijn bevindingen werden gebundeld in een boek en tot leven gebracht door middel van reconstructies van gaas. Boven hun oorspronkelijke locaties op een kaart die op de vloer is uitgespreid, zweven ze als geesten van de gebouwen die ooit Rotterdam sierden.
Bron: Sint-Antonius van Paduakerk - de Bosjeskerk Rotterdam Stadsarchief Rotterdam
Achtergrond
Diters, liefhebber van geschiedenis en architectuur, raakte gefascineerd door dit vergeten hoofdstuk uit de Rotterdamse stadsgeschiedenis. Voor zijn afstudeerproject aan de Design Academy in Eindhoven ontwikkelde hij een tweedelig concept bestaande uit een boek en een gaasmodel van een verloren gebouw. Aan het concept koppelde hij de titel ‘Denk aan gisteren, als je morgen bedenkt’ — een poëtische, filosofische verwijzing naar de manier waarop herinneringen altijd onze blik op de
toekomst beïnvloeden.
De Lijst van 144 is geen nostalgische poging om een verdwenen stad op te roepen, maar een kritisch en
visueel onderzoek naar de fundamenten van het moderne Rotterdam. Het project maakt duidelijk dat de
wederopbouw niet enkel een verhaal van vooruitgang is, maar laat ook verlies zien— en dat de keuzes
die destijds zijn gemaakt nog altijd diep doorwerken in het gebouwde stadsbeeld van vandaag.
Daarnaast is het essentieel om het verhaal van de stad die tijdens het bombardement verloren ging,
levend te houden—ook voor de generaties die komen, wanneer er geen getuigen meer zijn om het zelf
te vertellen.
Gaasmodel van de Sint-Antonius van Paduakerk - de Bosjeskerk Rotterdam. Studio Diters
Proces
De originele bouwtekeningen vormen het vertrekpunt voor het project: ze worden één-op-één omgezet van een
digitaal werkbestand naar mallen, zodat elk schaalmodel een feitelijke en nauwkeurige weergave blijft,
zonder interpretatie.
De keuze voor gaas als materiaal versterkt juist het tegenovergestelde: waar de tekening exact is, laat
het gaas ruimte voor verbeelding. Het creëert geen letterlijke reconstructie, maar een bijna poëtische
‘geest’ van het gebouw. Door de open structuur wordt de detaillering van het oorspronkelijke ontwerp
zichtbaar als een subtiele manier om het verdwenen Rotterdam opnieuw te laten verschijnen.
Zo wil Diters de verloren gebouwen op een ruimtelijke wijze archiveren en symbolisch teruggeven aan de
stad en haar inwoners — als tastbare herinnering aan het Rotterdam van vóór het bombardement.
Gebouwen met bouwtekening
Er zijn inmiddels elf bouwtekeningen gevonden waarmee elk gebouw nauwkeurig kan worden uitgewerkt.
Bosjeskerk - Beursstation - Rederijstraat - Groote Schouwburg - Dancing Pschorr - Café Loos - Hotel Weimar - Plan C. Coolsingel Ziekenhuis - Bijenkorf - Ooglijders Gesticht
Bron: Stadarchief Rotterdam
